Uholdeak 2023 Materialak amatatu

Uholdeak Uharteko Arte Garaikideko Zentroak bultzatutako programa kuratorial eta erakusketakoa da, eta Innova Programaren laguntza du; hau, Fundación Caja Navarra eta “la Caixa” Fundazioaren programa da.

Materialak amatu (ama izan/egin) programaren laugarren edizioa da eta Altsasu, Agoitz eta Tafallan barrena ibiliko da. Natalia Isla Sarrateak komisariatua, amatasuna, esperientzia afektiboa eta indar politikoa den heinean, bertatik sortzen diren arazoetara hurbiltzen da.Amatasun ezaugarriak beste subjektu batzuetara zabaltzeak Angela Moreno, Amaia Gracia Azqueta, Beruta (Berta Osés), Oihane Mcguinness Armendariz, Txaro Fontalba eta Zarys Falconen praktika artistikoen materialetara hurbiltzea dakar. Erakusketarekin batera, bitartekaritza-programa bat dago, sormen-prozesu horiek herri bakoitzera hurbiltzeko.

Agian inoiz ez da hain zaila izan “amatasunaren” ulermenera hurbiltzea. Gaur egun, amaren gorputza, lurralde politiko gisa, eztabaidan dago. Emakumearen rolari buruzko ikuspegi estatikoak desegiteko sortuak izan diren diskurtso kritikoek, zalantzan jartzen dituzte amatasunaren ikusizko errepertorioaren zeinuak. Umetokia gatazkaren sinbolo bihurtu da, amatasun edo ez-amatasun modu desberdinak dituzten gorputzek zeharkatzen dituzten tentsioak kontzentratuz. Hala ere, amatasunaren nozioak amatasunarekiko indar bitalista eta subertsiboa eskaintzen du, amatasunaren nolakotasunak beste subjektu batzuetara hedatu eta zabaltzen baititu, seme-alaben arteko lotura esklusiborik gabe. Giza gorputzen eta gizakiak ez direnen arteko elkarrekiko harremanak interesa pizten du, bertan afektuak sentimenen truke gisa hartzen dira: eragiten duena, aldi berean, eragina jasotzen duena ere bada. Erakusketa honek, Angela Moreno, Amaia Gracia Azqueta, Beruta (Berta Osés), Oihane Mcguinness Armendariz, Txaro Fontalba eta Zarys Falconen lanaren bitartez, itxuraz kezkagarria eta anbiguoa den berezko zerbait, pertsonala bezain kolektiboa, aurkitzeko bilaketa proposatzen du. Gorputzaren jakintza-mota ezagutzeak aukera ematen du berezko desegonkortze batean makurtzeko, beste gorputzei eusteko edo erorketa arintzeko. Ikuspegi estetiko afektibo batek aukera ematen du amaren inguruko gatazkei heltzeko, sei artista horien azkenaldiko eta belaunaldien arteko ekoizpenetako materialekin dituzten harremanetatik abiatuta.

Natalia Isla Sarratea 

Natalia Isla Sarratea (Santiago de Chile, 1983), Matreialak amatu-ren komisarioa. Artearen Historian graduatua, Nafarroako Unibertsitateko Ikasketa Kuratorialetako Masterra (2020) eta Nafarroako Unibertsitate Publikoko Praktika Artistikoak eta kultura Ikasketak Masterra (2021) egin zituen.

Parte hartzen duten artistak

Amaia Gracia Azketa

Iruñean jaio nintzen 1985ean. Bilbon bizi eta lan egiten dut 20 urte nituenetik. Arte Ederretan lizentziatua; Artean Ikerketa eta Sorkuntza Masterra; eta Marketin eta Merkataritza Zuzendaritzan Masterra UPV/EHUn. Artista bisual gisa eskulturatik lan egiten dut, marrazkia eta argazki-irudia erabiliz. Alderdi autobiografikotik abiatuta, arazo unibertsalak planteatzen ditut, arlo politikotik eta pertsonaletik abiatuta. Lurraldea, identitatea eta afektuak landu ditut, material eta sormen prozesuan interesatuta. Nire lehen amatasunetik, denboraren, erresistentziaren, abiaduraren eta iraunkortasunaren nozioei buruz ikertzen dut. Guggenheim Museoan eta Bilboko Rekalde Aretoan, Huescako CDANen, Uharte Zentroan eta Iruñeko Ziudadelan, besteak beste, jarri ditut erakusketak.

Angela Moreno

Arte Ederretan lizentziatu nintzen, UPV/EHUn (1986), grabatu espezialitatean. 1996tik Uharteko Zubiarte grabatu tailerra zuzentzen dut, eta bertan irakaskuntza eta sorkuntza uztartzen ditut. Duela gutxi, Hamalau gehiago (2020) erakusketa kolektiboan parte hartu dut, Nafarroako Museoak erositako Cuando los sueños van a los ojos y susurran caricias de mar agitados piezarekin. 2022an, Iruñeko Espacio Apaindu zentroan, memoria, isiltasuna eta natura lotzen dituzten piezak erakutsi nituen, formatu berriekin egindako esperimentazioan oinarrituta, marrazkiarekin eta grabatuarekin uztartzen diren zilarrezko hariak erabiliz. Ehunaren teknika tradizionalak berreskuratzen ditut, nire bizitzan garrantzitsuak diren emakumeei buruz hitz egin ahal izateko eta, era berean, eskuzko lanak balioetsi eta aldarrikatzeko.

Amaia Gracia Azketa

Iruñean jaio nintzen 1985ean. Bilbon bizi eta lan egiten dut 20 urte nituenetik. Arte Ederretan lizentziatua; Artean Ikerketa eta Sorkuntza Masterra; eta Marketin eta Merkataritza Zuzendaritzan Masterra UPV/EHUn. Artista bisual gisa eskulturatik lan egiten dut, marrazkia eta argazki-irudia erabiliz. Alderdi autobiografikotik abiatuta, arazo unibertsalak planteatzen ditut, arlo politikotik eta pertsonaletik abiatuta. Lurraldea, identitatea eta afektuak landu ditut, material eta sormen prozesuan interesatuta. Nire lehen amatasunetik, denboraren, erresistentziaren, abiaduraren eta iraunkortasunaren nozioei buruz ikertzen dut. Guggenheim Museoan eta Bilboko Rekalde Aretoan, Huescako CDANen, Uharte Zentroan eta Iruñeko Ziudadelan, besteak beste, jarri ditut erakusketak.

Beruta (Berta Osés)

Diziplina anitzeko artista.

Iruñean jaio nintzen 1975eko urrian.

Oihalak maite ditut arrazoimena erabili baino askoz lehenago. Amatxok hala kontatzen du. Eta garai batetik hona hariak ere maite ditut. Haiekin hitz egiten dut identitateaz, bakardadeaz edo feminitateaz. Fantasiaren eta errealitatearen, txikiaren eta handiaren, kanpoko munduaren eta barrukoaren arteko mugei buruzko galderak egiten dizkidate.

Ehunekin elkarrizketa intimoa, luzea, sakona eta sentsazioz betea da

ukimenak. Pieza azaletik eraikitzen da, eta hori, lagunok, zoragarria da. Laztan bakoitzak ezkutukoa argitzea bilatzen du, puntada bakoitza, tartean dagoen zuntzaren izaera errespetatzea. Eta nik, nirearekin adiskidetuko nauten munduak aurkitzea.

Eta dena EMAKUME HAIEI esker.

Oihane McGuinness Armendariz

Arte Ederretan lizentziatua UPV/EHUn, eta Praktika Artistikoa eta Ikasketa Kulturalak masterra NUPen (2021).

Absentziaz betetako objektuak eta argazkiak dira? Presente egin?

Harritu eta beldurtu egiten naiz, eta nik galdetzen diot:

“Hura zu edo ni”

Nire ustez nor naizen eta zer naizen galdetzeko moduek salatzen gaituzte.

“Es un primer plano, una decapitación.” (Oihana Garro 2017, 129) 

Amonari begira egoten naiz, boligrafo gorri batekin aitonaren errauts-ontzia koloreztatzen, sosa zela esanez. Asko gustatzen zait. Denborarekin zerikusia duela uste dut.

Sinestea,

Zerbaitetan sinestea,

Edo besterik gabe egin, sinistu edo ez.

Agian ez naiz ni, baina batzuetan bestea naiz, hainbeste non haiek gabe ez naizen.

Txaro Fontalba

1988an Arte Ederretan lizentziatu nintzen, eskultura espezialitatean, UPV/EHUn. Ondoren, Londresen eskultura graduondoko bat egin nuen eta Artelekuko tailerretan parte hartu nuen.

Subjektibotasun femeninoak eta genero-kontuek zeharka zeharkatzen dute nire lana, maitasunaren imajinarioa, hezkuntza sentimentala, plazer femeninoa edo amatasunarekin lotutako figurak bezalako gaien bitartez, femeninotasunaren topikoak, rolak eta arketipoak zapuztuz.

Gorputzaren ideia, entitate sexuatu gisa, errepikakorra da. Gorputza-objektua, gorputza-lengoaia, gorputz organoak objektu bihurtuz, zeinak, aldi berean, edukiontzi politikoak baitira.

Nire azken proiektuen artean, honako hauek nabarmentzen dira: Clitoria (2019) erakusketa Iruñeko Apaindu Gunean; Uharte Zentroko egonaldia (2020) Las maquinistas proiektuarekin; eta Sueñario (2021) ekintza plastikoa, Nafarroako Museoan.

Zarys Falcón

Musikaria eta Arte Eszenikoetan lizentziatua Cartagenan, Kolonbian (2009). Nire ikerketa- eta sorkuntza-bidea ahotsetik eraiki dut dimentsio anitzeko egitate gisa, bizi estetikoa, sozio-politikoa, emozional-afektiboa eta bizi dudan misterioa ehuntzen dituena.

Ibilera horretatik, praktika artistikoak aukera eman dit migrazio-oztopoak hausteko eta Ingalaterran, Jamaikan, Frantzian, Alemanian, Italian eta Espainian aurkezteko, ahotsari helduz kide-lurralde, pertsonal eta kolektibo gisa; soinu- eta mugimendu-fluxu gisa; emozio, energia eta errealitate gisa, non esperimentatu dudan posiblearen izaera barneratuta dagoela berezitasuna uhinkeria, eraldaketa gisa onartzean.

2019tik Iruñean bizi naiz, eta han Katanga Dub kolektiboa sortu dut.